Cùng một ngành, cùng một trường, có thể có nhiều hình thức đào tạo. Chúng khác nhau ở cách tổ chức việc dạy và học, không phải ở chuẩn kiến thức cần đạt.
Ba hình thức phổ biến
Chính quy tập trung. Học theo lịch cố định tại trường, thường vào giờ hành chính. Phù hợp với người có thể dành phần lớn thời gian cho việc học.
Vừa làm vừa học. Học tại trường hoặc tại cơ sở liên kết, thường vào buổi tối hoặc cuối tuần. Phù hợp với người đi làm ở gần nơi đào tạo.
Từ xa. Học chủ yếu qua học liệu và nền tảng trực tuyến, có một số đợt tập trung. Phù hợp với người đi làm ở xa cơ sở đào tạo.
So sánh theo các yếu tố thực tế
Về thời gian trong tuần. Chính quy chiếm nhiều nhất và cố định. Vừa làm vừa học chiếm buổi tối hoặc cuối tuần cố định. Từ xa linh hoạt nhất — bạn tự chọn giờ, nhưng cũng vì thế mà dễ trôi nếu thiếu kỷ luật.
Về việc phải có mặt. Chính quy gần như hằng ngày. Vừa làm vừa học theo lịch lớp. Từ xa chỉ vài đợt, nhưng cần hỏi rõ là bao nhiêu đợt và vào lúc nào.
Về tương tác. Chính quy có nhiều nhất — gặp giảng viên và bạn học thường xuyên. Vừa làm vừa học có lớp thật nên vẫn có tương tác. Từ xa ít nhất và phải chủ động tạo ra.
Về chi phí. Cần so cả học phí lẫn chi phí đi lại, ăn ở. Với người ở tỉnh xa, hệ từ xa thường tiết kiệm hơn nhiều dù học phí có thể tương đương.
Về mức đòi hỏi kỷ luật. Từ xa đòi hỏi cao nhất. Đây là yếu tố quyết định nhiều hơn mọi thứ khác.
Điều không khác nhau
Chuẩn đầu ra, khối lượng kiến thức, yêu cầu về luận văn và các điều kiện tốt nghiệp về cơ bản là như nhau — vì đó là yêu cầu của trình độ đào tạo, không phải của hình thức.
Nghĩa là: hệ từ xa không nhẹ hơn. Nó chỉ linh hoạt hơn về thời gian và địa điểm.
Cách chọn
Trả lời ba câu theo thứ tự:
- Tôi có thể nghỉ việc để học không? Nếu có và bạn muốn tập trung hoàn toàn, chính quy là lựa chọn tốt nhất về chất lượng trải nghiệm.
- Nếu không nghỉ được, tôi có ở gần cơ sở đào tạo không? Nếu có, vừa làm vừa học cho bạn sự linh hoạt cần thiết mà vẫn giữ được môi trường lớp học.
- Nếu ở xa, tôi có đủ kỷ luật tự học không? Nếu có, từ xa là con đường khả thi. Nếu bạn biết mình cần môi trường để duy trì nhịp, hãy cân nhắc kỹ hoặc tìm cách bù bằng nhóm học.
Kiểm tra trước khi quyết định
Dù chọn hình thức nào, những việc cần kiểm tra là như nhau:
- Cơ sở có được phép đào tạo ngành đó ở trình độ đó theo hình thức đó không — yêu cầu văn bản.
- Tên ngành có khớp với yêu cầu của vị trí bạn nhắm tới không.
- Chương trình cụ thể gồm những gì.
- Cách tổ chức và mức hỗ trợ, đặc biệt ở giai đoạn luận văn.
Có thể đổi hình thức giữa chừng không
Tuỳ quy định của từng trường và tuỳ việc chương trình đó có mở nhiều hình thức không. Đây là câu đáng hỏi trước nếu bạn dự đoán hoàn cảnh có thể thay đổi — chẳng hạn bạn sắp chuyển công tác về gần trường hoặc ngược lại.
Hỏi trước bao giờ cũng dễ hơn xoay xở sau.
Câu hỏi thường gặp
Hệ từ xa có nhẹ hơn hệ chính quy không?
Không. Chuẩn đầu ra, khối lượng kiến thức và yêu cầu luận văn về cơ bản như nhau vì đó là yêu cầu của trình độ đào tạo, không phải của hình thức.
Hình thức nào đòi hỏi kỷ luật cao nhất?
Từ xa, vì bạn tự chọn giờ học và không có lịch lớp cố định tạo nhịp. Đây là yếu tố quyết định nhiều hơn mọi thứ khác.
Nên chọn hình thức nào?
Trả lời ba câu theo thứ tự: có nghỉ việc được không, nếu không thì có ở gần cơ sở đào tạo không, và nếu ở xa thì có đủ kỷ luật tự học không.
So sánh chi phí giữa các hình thức thế nào?
Cần so cả học phí lẫn chi phí đi lại và ăn ở. Với người ở tỉnh xa, hệ từ xa thường tiết kiệm hơn nhiều dù học phí có thể tương đương.
Có đổi hình thức giữa chừng được không?
Tuỳ quy định từng trường và tuỳ chương trình có mở nhiều hình thức không. Nên hỏi trước nếu bạn dự đoán hoàn cảnh có thể thay đổi.