Một câu hỏi rất hay gặp: tôi đã ngoài bốn mươi, học cao học có muộn không. Câu trả lời thẳng thắn: nó không muộn về mặt học tập, nhưng cần hỏi kỹ hơn về mục tiêu.
Những lợi thế thật
- Bạn có bối cảnh để hiểu. Một khái niệm về quản trị hay tài chính mà người chưa đi làm phải học thuộc, bạn đã sống qua nó. Kiến thức gắn với trải nghiệm bám lâu hơn nhiều.
- Bạn có câu hỏi thật. Người trẻ học vì chương trình yêu cầu; bạn học vì có vấn đề cụ thể muốn hiểu. Động lực này bền hơn.
- Đề tài luận văn có sẵn. Sau nhiều năm làm nghề, bạn không thiếu vấn đề đáng nghiên cứu — và bạn có đường vào dữ liệu.
- Kỷ luật đã hình thành. Bạn quen với việc hoàn thành công việc đúng hạn dù không ai giám sát.
- Bạn biết mình cần gì. Điều này giúp bạn không lãng phí thời gian vào những phần không quan trọng với mình.
Những điểm cần bù
Thói quen học đã lâu không dùng. Ngồi đọc tài liệu học thuật, làm bài tập, viết theo chuẩn — những kỹ năng này rỉ sét sau hai mươi năm không dùng.
Cách xử lý: chấp nhận rằng học kỳ đầu sẽ chậm hơn, và đừng vì thế mà nản. Sau vài tháng nhịp sẽ về.
Công nghệ. Hệ thống học trực tuyến, phần mềm phân tích, công cụ tìm tài liệu. Không khó nhưng cần thời gian làm quen.
Cách xử lý: dành hẳn một buổi trước khi vào học để làm quen nền tảng, và đừng ngại hỏi. Nhiều người trẻ trong lớp sẵn lòng chỉ.
Ngoại ngữ. Đây thường là rào cản lớn nhất với nhóm tuổi này, cả ở khâu chứng chỉ lẫn khâu đọc tài liệu.
Cách xử lý: giải quyết sớm, và với việc đọc thì tập trung vào một hướng hẹp để thuật ngữ lặp lại.
Thời gian. Ở tuổi này bạn thường ở đỉnh trách nhiệm — công việc nặng nhất, con đang tuổi cần bố mẹ, có khi còn chăm cha mẹ già.
Cách xử lý: đây là điểm cần tính toán trung thực nhất trước khi quyết định.
Câu hỏi về mục tiêu
Đây là phần cần thành thật hơn cả:
- Nếu để đáp ứng yêu cầu bằng cấp cho một vị trí — hãy kiểm tra chính xác yêu cầu và thời điểm bạn cần có bằng. Tính ngược từ đó.
- Nếu để chuyển hướng nghề nghiệp — hãy nói chuyện với người đang làm nghề đó và hỏi thẳng: ở tuổi tôi, với nền tảng này, cơ hội thực tế ra sao. Bằng cấp một mình hiếm khi đủ.
- Nếu để làm tốt hơn việc đang làm — đây là mục tiêu vững nhất, vì bạn hưởng lợi ngay trong quá trình học chứ không đợi tới lúc có bằng.
- Nếu vì mong muốn cá nhân — cũng hoàn toàn chính đáng. Nhưng hãy biết rõ đó là lý do, để không thất vọng khi tấm bằng không đổi được công việc.
Về cảm giác ngại
Nhiều người ở tuổi này ngại vì học cùng lớp với người trẻ hơn cả chục tuổi, hoặc vì giảng viên trẻ hơn mình.
Trong thực tế, lớp cao học hệ từ xa thường có độ tuổi rất đa dạng, và người đi làm lâu năm thường là người đóng góp nhiều nhất vào thảo luận — vì họ có ví dụ thật.
Còn với giảng viên: chuyên môn không tính theo tuổi, và điều này áp cho cả hai phía.
Một điều đáng cân nhắc
Nếu bạn còn mười lăm tới hai mươi năm làm việc phía trước, hai năm học là một khoản đầu tư có thời gian thu hồi dài. Đó không phải lý do để ngần ngại — đó là lý do để chọn ngành và chương trình cho thật đúng.
Câu hỏi thường gặp
Ngoài bốn mươi học cao học có muộn không?
Không muộn về mặt học tập. Người bắt đầu muộn có bối cảnh để hiểu, có câu hỏi thật, có sẵn đề tài luận văn và kỷ luật đã hình thành.
Khó khăn lớn nhất của nhóm tuổi này là gì?
Thường là ngoại ngữ, cả ở khâu chứng chỉ lẫn khâu đọc tài liệu, và quỹ thời gian vì đây là giai đoạn đỉnh trách nhiệm với công việc và gia đình.
Học kỳ đầu chậm hơn người khác có sao không?
Bình thường, vì thói quen học đã lâu không dùng. Sau vài tháng nhịp sẽ về, không nên vì thế mà nản.
Mục tiêu nào là vững nhất?
Học để làm tốt hơn việc đang làm, vì bạn hưởng lợi ngay trong quá trình học chứ không đợi tới lúc có bằng.
Học cùng lớp với người trẻ hơn có ngại không?
Lớp cao học hệ từ xa thường có độ tuổi rất đa dạng, và người đi làm lâu năm thường đóng góp nhiều nhất vào thảo luận vì họ có ví dụ thật.
