Người cân nhắc học cao học đôi khi nghĩ tới việc nghỉ việc để học cho nhanh và tập trung. Đây là quyết định lớn, và nên tính đủ cả hai phía.
Cái giá của việc nghỉ việc
- Thu nhập bị mất trong hai năm. Đây là khoản lớn nhất, thường vượt xa học phí.
- Mất vị trí hiện tại. Quay lại thị trường sau hai năm, bạn ứng tuyển từ đầu, và người ở lại đã tiến thêm hai bậc.
- Khoảng trống trong hồ sơ nghề nghiệp. Giải thích được nhưng vẫn phải giải thích.
- Mất mạng lưới công việc. Quan hệ nghề nghiệp phai đi nhanh hơn bạn nghĩ khi không còn làm cùng.
- Áp lực tài chính nếu bạn có gia đình phụ thuộc.
Cái được
- Hoàn thành nhanh hơn và ít rủi ro bỏ dở hơn.
- Học sâu hơn. Có thời gian đọc kỹ, tham gia đầy đủ, làm luận văn nghiêm túc.
- Môi trường và mạng lưới học thuật — quan trọng nếu bạn định chuyển sang giảng dạy hoặc nghiên cứu.
- Cơ hội đổi hướng nghề nghiệp nếu bạn muốn rẽ sang lĩnh vực khác hẳn.
Khi nào nghỉ việc là hợp lý
- Bạn muốn chuyển hẳn sang học thuật — làm giảng viên hoặc nghiên cứu viên. Con đường này cần thời gian và môi trường mà vừa làm vừa học khó cho được.
- Bạn có học bổng đủ sống.
- Bạn đang muốn đổi ngành hoàn toàn và cần thời gian xây nền mới.
- Công việc hiện tại không có triển vọng và bạn định rời đi dù có học hay không.
- Bạn chưa có ràng buộc tài chính lớn và còn nhiều năm sự nghiệp phía trước.
Khi nào nên giữ việc
- Bạn học để làm tốt hơn việc đang làm. Khi đó, vừa làm vừa học còn tốt hơn — bạn áp dụng ngay được và có sẵn đề tài luận văn.
- Bạn có gia đình phụ thuộc.
- Vị trí hiện tại có triển vọng và việc rời đi hai năm gây thiệt hại thật.
- Cơ quan có chính sách hỗ trợ cho người vừa làm vừa học.
- Ngành của bạn coi trọng kinh nghiệm liên tục hơn bằng cấp.
Một phương án trung gian
Trước khi chọn một trong hai cực, hãy xem có phương án ở giữa không:
- Giảm giờ làm thay vì nghỉ hẳn, nếu công việc cho phép.
- Chuyển sang vị trí ít áp lực hơn trong thời gian học.
- Xin nghỉ không lương một giai đoạn ngắn vào lúc cao điểm — chẳng hạn ba tháng cuối làm luận văn.
- Làm việc theo hợp đồng hoặc bán thời gian để giữ thu nhập và kinh nghiệm ở mức tối thiểu.
Phương án cuối đáng cân nhắc nhất: nó giữ cho hồ sơ nghề nghiệp của bạn không có khoảng trống, trong khi vẫn giải phóng phần lớn thời gian.
Cách tính cho rõ
Lập một bảng hai cột và điền số thật:
- Thu nhập mất trong hai năm là bao nhiêu.
- Chi phí sinh hoạt trong hai năm đó lấy từ đâu.
- Học phí và chi phí học tập của mỗi phương án.
- Khả năng quay lại thị trường sau hai năm — hỏi vài người trong ngành xem thực tế ra sao.
- Nếu vừa làm vừa học thì thời gian hoàn thành dự kiến là bao lâu.
Khi có con số thật trên giấy, quyết định thường trở nên rõ ràng hơn nhiều so với việc cân nhắc trong đầu.
Một điều nên nhớ
Nếu mục tiêu của bạn là làm tốt hơn công việc hiện tại, việc vừa làm vừa học không phải là phương án hạng hai. Nó thường là phương án đúng — vì bạn kiểm chứng được mọi thứ học được ngay trong thực tế, điều mà người học toàn thời gian phải đợi tới khi tốt nghiệp mới có.
Câu hỏi thường gặp
Cái giá lớn nhất của việc nghỉ việc để học là gì?
Thu nhập bị mất trong hai năm, thường vượt xa học phí, cộng với việc mất vị trí hiện tại và mạng lưới công việc.
Khi nào nghỉ việc là hợp lý?
Khi bạn muốn chuyển hẳn sang học thuật, có học bổng đủ sống, đang muốn đổi ngành hoàn toàn, hoặc công việc hiện tại không có triển vọng.
Khi nào nên giữ việc?
Khi bạn học để làm tốt hơn việc đang làm, có gia đình phụ thuộc, vị trí hiện tại có triển vọng, hoặc cơ quan có chính sách hỗ trợ.
Có phương án trung gian nào không?
Giảm giờ làm, chuyển sang vị trí ít áp lực hơn, xin nghỉ không lương một giai đoạn ngắn vào lúc cao điểm, hoặc làm bán thời gian để hồ sơ không có khoảng trống.
Vừa làm vừa học có phải phương án hạng hai không?
Không, nếu mục tiêu là làm tốt hơn công việc hiện tại. Bạn kiểm chứng được mọi thứ học được ngay trong thực tế.
