Người học cao học thường ở một trong ba tình huống: học tiếp đúng ngành đại học, chuyển sang một ngành gần, hoặc rẽ hẳn sang ngành khác. Mỗi lựa chọn hợp với một mục tiêu khác nhau.
Học tiếp đúng ngành
Hợp khi: bạn muốn đi sâu, muốn thăng tiến trong chính lĩnh vực đang làm, hoặc cần bằng đúng ngành cho một vị trí cụ thể.
Lợi thế: không phải học bổ sung, nền kiến thức có sẵn nên học nhẹ hơn, và bạn dùng ngay được kiến thức vào công việc hiện tại.
Cần chú ý: hãy kiểm tra chương trình có thực sự nâng cao so với bậc đại học không, hay chỉ lặp lại ở mức sâu hơn chút ít. Xem đề cương các học phần trước khi đăng ký.
Chuyển sang ngành gần
Ví dụ: từ kỹ thuật sang quản lý kỹ thuật, từ kế toán sang tài chính, từ sư phạm một môn sang quản lý giáo dục.
Hợp khi: bạn muốn mở rộng vai trò — thường là từ chuyên môn sang quản lý, hoặc từ thực hành sang hoạch định.
Lợi thế: nền cũ vẫn dùng được và trở thành điểm mạnh riêng. Người quản lý hiểu chuyên môn có giá trị hơn người chỉ biết quản lý.
Cần chú ý: có thể phải học một số học phần bổ sung. Hỏi rõ số lượng và chi phí trước khi quyết định.
Rẽ hẳn sang ngành khác
Hợp khi: bạn thực sự muốn đổi nghề và đã tìm hiểu kỹ về nghề mới.
Cần chú ý — và đây là phần quan trọng:
- Khối lượng học bổ sung có thể lớn. Hỏi cụ thể bao nhiêu học phần, mất bao lâu, tốn thêm bao nhiêu.
- Bằng thạc sĩ một mình thường không đủ để chuyển nghề. Nhà tuyển dụng ở ngành mới sẽ nhìn cả kinh nghiệm. Hãy có kế hoạch tích luỹ kinh nghiệm song song, dù chỉ là dự án nhỏ.
- Hãy nói chuyện với người đang làm nghề đó trước. Nhiều người bỏ hai năm học rồi phát hiện công việc thực tế khác hẳn hình dung.
Kiểm tra yêu cầu về ngành
Nếu bạn học để đáp ứng yêu cầu của một vị trí cụ thể — đặc biệt trong khu vực nhà nước hoặc các nghề có quy định — hãy kiểm tra chính xác tên ngành mà vị trí đó yêu cầu.
Tên ngành trong quy định và tên ngành trên bằng phải khớp. Học một ngành nghe rất gần nhưng tên khác là sai lầm tốn hai năm và không sửa được.
Cách kiểm tra: đọc thông báo tuyển dụng hoặc quy định về tiêu chuẩn chức danh, ghi lại đúng tên ngành, rồi đối chiếu với tên ngành trong đề án tuyển sinh của trường.
Chọn trường sau khi chọn ngành
Thứ tự này quan trọng. Chọn ngành trước dựa trên mục tiêu, rồi mới tìm nơi đào tạo ngành đó theo hình thức từ xa.
Khi so sánh các nơi, hãy xem:
- Uy tín của cơ sở trong chính ngành đó, không phải uy tín chung.
- Chương trình cụ thể — học phần nào, ai dạy.
- Cách tổ chức đào tạo từ xa: học liệu, mức hỗ trợ, số đợt tập trung.
- Người đã học ở đó nói gì.
Nếu còn phân vân giữa hai ngành
Hãy tìm và đọc đề cương chi tiết của cả hai chương trình, xem danh sách học phần. Thường thì việc nhìn thấy mình sẽ học cụ thể những gì trong hai năm làm câu trả lời trở nên rõ ràng.
Câu hỏi thường gặp
Nên học tiếp đúng ngành hay chuyển ngành?
Học tiếp đúng ngành hợp khi muốn đi sâu và thăng tiến trong lĩnh vực đang làm. Chuyển ngành gần hợp khi muốn mở rộng vai trò, thường là từ chuyên môn sang quản lý.
Chuyển hẳn sang ngành khác cần lưu ý gì?
Khối lượng học bổ sung có thể lớn, và bằng thạc sĩ một mình thường không đủ để chuyển nghề vì nhà tuyển dụng còn nhìn kinh nghiệm.
Vì sao phải kiểm tra chính xác tên ngành?
Vì tên ngành trong quy định về tiêu chuẩn chức danh và tên ngành trên bằng phải khớp. Học một ngành nghe rất gần nhưng tên khác là sai lầm tốn hai năm.
Nên chọn ngành trước hay chọn trường trước?
Chọn ngành trước dựa trên mục tiêu, rồi mới tìm nơi đào tạo ngành đó theo hình thức từ xa.
Còn phân vân giữa hai ngành thì làm sao?
Đọc đề cương chi tiết của cả hai chương trình và xem danh sách học phần. Nhìn thấy mình sẽ học cụ thể những gì thường làm câu trả lời rõ ràng.
