Điểm khác biệt lớn nhất của hệ từ xa không phải nội dung mà là việc không có ai tạo nhịp cho bạn. Không có tiết học cố định, không có bạn cùng lớp để so, không có ánh mắt giảng viên nhắc bạn tập trung.
Vì vậy phải tự dựng lại những thứ đó.
Xem bài giảng ghi hình thế nào cho hiệu quả
Xem thụ động là cách học kém nhất và cũng là cách phổ biến nhất. Vài điều chỉnh thay đổi hẳn kết quả:
- Xem có mục tiêu. Trước khi bật, tự hỏi: bài này trả lời câu hỏi gì. Ghi câu hỏi ra giấy.
- Dừng và tự trả lời. Khi giảng viên đặt một vấn đề, tạm dừng, tự nghĩ trước khi nghe lời giải. Đây là khác biệt lớn nhất giữa xem và học.
- Ghi chú bằng lời của mình, không chép lại slide. Slide bạn đã có sẵn.
- Sau mỗi phần, gấp vở lại và tự nhắc lại ý chính. Chỗ bạn không nhắc được là chỗ chưa vào.
- Đừng tăng tốc độ quá mức. Xem nhanh cho cảm giác đã học nhưng phần lớn trôi đi.
Học chủ động thay vì đọc lại
Đọc lại tài liệu nhiều lần cho cảm giác quen thuộc, và cảm giác quen thuộc dễ bị nhầm với hiểu biết. Vài cách học chủ động hơn:
- Tự kiểm tra. Gấp tài liệu, tự đặt câu hỏi và trả lời. Việc phải lôi kiến thức ra khỏi đầu là thứ củng cố trí nhớ, không phải việc đọc vào.
- Giải thích cho người khác. Nói cho đồng nghiệp, cho người nhà, hoặc nói to một mình. Chỗ bạn ấp úng là chỗ chưa thông.
- Liên hệ với công việc thật. Đây là lợi thế lớn nhất của người vừa làm vừa học — với mỗi khái niệm, tự hỏi nó áp dụng vào việc mình đang làm thế nào. Kiến thức gắn với trải nghiệm thật bám lâu hơn nhiều.
- Ôn cách quãng. Xem lại sau một ngày, một tuần, một tháng hiệu quả hơn nhiều so với ôn dồn.
Tự tạo môi trường
- Một chỗ ngồi cố định. Nghe nhỏ nhặt nhưng nó tạo tín hiệu cho não về việc bây giờ là giờ học.
- Một khung giờ cố định. Bỏ đi việc phải quyết định hôm nay có học không.
- Tắt thông báo. Một tiếng tập trung thật bằng ba tiếng vừa học vừa xem điện thoại.
Nhóm học — thứ thay thế cho lớp
Đây là việc đáng đầu tư nhất mà nhiều người bỏ qua.
Lập một nhóm nhỏ với ba bốn người cùng khoá. Gặp trực tuyến mỗi tuần một lần, ba mươi phút cũng được. Nội dung: mỗi người nói mình đang học tới đâu, vướng gì, và tuần tới định làm gì.
Nhóm này giải quyết được hai vấn đề lớn nhất của học từ xa: sự cô lập và việc không có ai tạo áp lực nhẹ để bạn giữ nhịp.
Chủ động với giảng viên
Nhiều người học từ xa ngại hỏi vì không gặp mặt. Nhưng giảng viên thường sẵn lòng trả lời qua thư điện tử hoặc trên hệ thống.
Cách hỏi hiệu quả: nêu rõ bạn đã hiểu tới đâu, vướng ở điểm cụ thể nào. Câu hỏi cụ thể luôn được trả lời tốt hơn câu hỏi chung chung.
Về cảm giác học không sâu
Nhiều người học từ xa lo mình học hời hợt hơn người học tập trung. Điều này có thể đúng nếu bạn chỉ xem bài giảng cho hết.
Nhưng nếu bạn học chủ động và liên hệ được với công việc thật, bạn có một thứ mà người học toàn thời gian không có: bối cảnh thực tế để kiểm chứng mọi thứ mình học. Đó là lợi thế đáng kể, chỉ cần bạn dùng nó.
Câu hỏi thường gặp
Xem bài giảng ghi hình thế nào cho hiệu quả?
Xem có mục tiêu với câu hỏi ghi sẵn, tạm dừng để tự trả lời trước khi nghe lời giải, ghi chú bằng lời của mình, và sau mỗi phần tự nhắc lại ý chính.
Đọc lại tài liệu nhiều lần có phải cách học tốt không?
Không. Nó cho cảm giác quen thuộc dễ bị nhầm với hiểu biết. Tự kiểm tra bằng cách gấp tài liệu và trả lời câu hỏi hiệu quả hơn nhiều.
Lợi thế lớn nhất của người vừa làm vừa học là gì?
Có bối cảnh thực tế để kiểm chứng mọi thứ học được. Với mỗi khái niệm, tự hỏi nó áp dụng vào công việc mình đang làm thế nào.
Làm sao thay thế cho môi trường lớp học?
Lập nhóm nhỏ ba bốn người cùng khoá, gặp trực tuyến mỗi tuần ba mươi phút để nói mình đang học tới đâu, vướng gì và tuần tới định làm gì.
Có nên hỏi giảng viên khi học từ xa không?
Nên. Giảng viên thường sẵn lòng trả lời qua thư điện tử. Cách hỏi hiệu quả là nêu rõ bạn đã hiểu tới đâu và vướng ở điểm cụ thể nào.
