Đây là quyết định ảnh hưởng tới toàn bộ giai đoạn cuối của chương trình. Và với người vừa làm vừa học, có một hướng chọn gần như luôn đúng: lấy một vấn đề thật trong công việc của bạn.
Vì sao hướng này hiệu quả
- Bạn có dữ liệu. Đây là rào cản lớn nhất của luận văn, và bạn đã ở sẵn trong tổ chức có dữ liệu đó.
- Bạn hiểu bối cảnh. Người ngoài mất nhiều tháng để hiểu quy trình mà bạn biết từ lâu.
- Kết quả dùng được. Luận văn không kết thúc trong ngăn kéo mà trở thành đề xuất cải tiến thật.
- Cơ quan dễ ủng hộ. Khi lãnh đạo thấy nghiên cứu của bạn phục vụ đơn vị, việc xin dữ liệu và xin thời gian dễ hơn hẳn.
Cách tìm đề tài từ công việc
Đừng bắt đầu từ tài liệu. Bắt đầu bằng ba câu hỏi:
- Việc gì trong công việc của tôi đang có vấn đề mà chưa ai giải quyết tử tế?
- Việc gì lãnh đạo hay hỏi mà không ai trả lời được bằng số liệu?
- Việc gì đơn vị làm theo thói quen mà chưa ai kiểm chứng là có hiệu quả không?
Viết ra năm ý từ ba câu này, rồi mang tới trao đổi với giảng viên hướng dẫn. Họ sẽ giúp bạn biến một vấn đề thực tiễn thành một câu hỏi nghiên cứu đúng chuẩn học thuật — đây chính là phần bạn cần họ.
Ba việc phải kiểm tra trước khi chốt
Một — quyền sử dụng dữ liệu. Đây là việc quan trọng nhất và nhiều người bỏ qua. Xin ý kiến chính thức của lãnh đạo về việc dùng dữ liệu của đơn vị cho luận văn, và làm rõ: dữ liệu nào được dùng, có phải ẩn danh không, luận văn có được công bố công khai không.
Nếu tổ chức của bạn có quy định về bảo mật thông tin, hãy đọc kỹ trước.
Hai — dữ liệu có thật sự lấy được không. Bạn biết dữ liệu tồn tại, nhưng nó ở dạng dùng được chưa, ai giữ, xin mất bao lâu. Thử xin một mẫu nhỏ trước khi chốt đề tài.
Ba — đề tài có đủ tính học thuật không. Một báo cáo cải tiến quy trình chưa phải luận văn. Cần có câu hỏi nghiên cứu, có cơ sở lý luận, có phương pháp. Đây là chỗ giảng viên hướng dẫn giúp bạn định hình.
Thu hẹp phạm vi
Lỗi phổ biến nhất của người chọn đề tài từ công việc: ôm quá rộng. Bạn thấy cả một hệ thống có vấn đề và muốn giải quyết hết.
Nguyên tắc: một câu hỏi chính, trả lời được bằng dữ liệu bạn có, trong thời gian bạn có. Thà làm sâu một khía cạnh còn hơn lướt qua năm khía cạnh.
Cách kiểm tra: viết đề tài thành một câu hỏi. Nếu cần ba đoạn để giải thích, phạm vi còn quá rộng.
Vấn đề nhạy cảm cần lường trước
- Nếu kết quả không đẹp cho đơn vị. Nghiên cứu trung thực có thể chỉ ra vấn đề mà lãnh đạo không muốn nghe. Hãy trao đổi trước về cách trình bày, và tuyệt đối không sửa kết quả cho vừa lòng ai.
- Nếu bạn chuyển việc giữa chừng. Đề tài gắn chặt với một đơn vị sẽ khó tiếp tục. Cân nhắc chọn đề tài mà dữ liệu bạn đã thu thập đủ dùng độc lập.
- Thông tin cá nhân của khách hàng hoặc nhân viên. Phải ẩn danh và phải tuân thủ quy định về bảo mật.
Nếu công việc không có gì để nghiên cứu
Điều này ít khi đúng, nhưng nếu vậy, hãy chọn đề tài trong ngành mà bạn có đường vào dữ liệu qua quan hệ nghề nghiệp — một đơn vị bạn quen, một mạng lưới bạn thuộc về.
Điểm mấu chốt vẫn là: đừng chọn đề tài hay mà không có đường vào dữ liệu. Đó là sai lầm khiến nhiều người mắc kẹt cả năm.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nên chọn đề tài từ công việc?
Bạn có sẵn dữ liệu, hiểu bối cảnh, kết quả dùng được thật, và cơ quan dễ ủng hộ khi thấy nghiên cứu phục vụ đơn vị.
Việc quan trọng nhất cần kiểm tra trước khi chốt là gì?
Quyền sử dụng dữ liệu. Cần xin ý kiến chính thức của lãnh đạo, làm rõ dữ liệu nào được dùng, có phải ẩn danh không, và luận văn có được công bố công khai không.
Làm sao biết phạm vi đề tài đã vừa chưa?
Viết đề tài thành một câu hỏi. Nếu cần ba đoạn để giải thích thì phạm vi còn quá rộng. Thà làm sâu một khía cạnh hơn lướt qua năm khía cạnh.
Nếu kết quả không đẹp cho đơn vị thì sao?
Trao đổi trước về cách trình bày, nhưng tuyệt đối không sửa kết quả cho vừa lòng ai. Nghiên cứu trung thực có thể chỉ ra vấn đề mà lãnh đạo không muốn nghe.
Chuyển việc giữa chừng thì đề tài có bị ảnh hưởng không?
Có, nếu đề tài gắn chặt với một đơn vị. Nên cân nhắc chọn đề tài mà dữ liệu đã thu thập đủ dùng độc lập.
